Yayın gəlişi ilə havaların kəskin qızması minlərlə insanı sərinləmək və istirahət etmək üçün dəniz sahillərinə sövq edir. Lakin təəssüf ki, hər mövsüm dəniz sahili yalnız dincəlmək yeri deyil, həm də bir anlıq ehtiyatsızlıq və məsuliyyətsizlik səbəbindən insan həyatının yarımçıq qaldığı faciə məkanına çevrilir. Statistika və gündəlik müşahidələr göstərir ki, boğulma hadisələrinin əksəriyyəti təsadüfi deyil; bu, təhlükəsizlik qaydalarına məhəl qoyulmamasının direct nəticəsidir.

Dəniz Subyektiv Qiymətləndirməni Bağışlamır

İnsanların böyük hissəsi öz üzmə bacarıqlarını həddindən artıq yüksək qiymətləndirir və dənizin dəyişkən təbiətini nəzərə almadan dərinliklərə can atırlar. Xüsusilə də:

 İcazə verilməyən (nəzarətsiz) ərazilərdən istifadə: Xilasedici heyətin olmadığı, “Daçnik”, “Milqaya”, “Şimal QRES” kimi riskli sahillərdə dənizə girmək faktiki olaraq həyatı təhlükəyə atmaq deməkdir. Bölgələrdə isə suvarma kanalları və süni göllər çimərlik üçün ümumiyyətlə yararsız və təhlükəlidir.

 Qadağanedici nişanların gözardı edilməsi: Çimərliklərdə müəyyən edilmiş təhlükəsizlik hüdudlarını (topları/şamandıraları) keçmək, qırmızı bayraq və ya işarələrin tələblərinə əməl etməmək faciəyə davətnamədir.

 Spirtli içki və nəzarətsizlik: Alkohol qəbul edərək suya girmək reaksiya qabiliyyətini sıfıra endirir. Eyni zamanda uşaqların bir anlıq belə valideyn nəzarətindən kənar qalması bərpaolunmaz itkilərlə nəticələnir.

Suyun Altındakı Anatomiyanın Dəyişməsi və Külək Faktoru

Dənizdə təhlükəsizlik təkcə havanın günəşli olması ilə ölçülmür. Havanın küləkli, yağışlı və ya dumanlı olması suyun altındakı fiziki şərait dərhal dəyişdirir. Hətta bir gün əvvəl küləkli olan hava dənizin dibində yarğanlar, relyef çökmələri və gizli daş-kəsək kütlələri yarada bilsin.

İcazəli çimərliklərdə mövsümdən öncə sualtı baxışlar keçirilsə də, qanunsuz çimərliklərdə və ya müəyyən ərazilərdə qum qazıntıları aparılan yerlərdə dəniz dibində gözlənilməz dərin boşluqlar yaranır. İnsan addımlayarkən anidən həmin boşluğa düşür və hətta peşəkar üzgüçü olsa bile gərginlikdən özünü itirə bilir.

Ən Dəhşətli Sualtı Mexanizm: Yırtıcı Axınlar (Rip Currents)

Boğulma hallarının çoxunda əsas səbəblərdən biri fiziki olaraq görünməyən “əks-axınlar” (rip currents) və ya xalq arasında bilindik adıyla yırtıcı axınlardır. Küləkli havalarda sahilə böyük su kütləsi toplanır. Qumun altında sıxışan bu su kütləsi müəyyən bir nöqtədən zəncirvari şəkildə böyük təzyiqlə dənizin dərinliyinə doğru geri sovrulur.

Bu zaman insan suyun dərinliyində olmasa daxil (hətta su boğazdan aşağı olsa belə), güclü bir qüvvənin onu sahil oxundan uzaqlaşdırdığını hiss edir. Ən böyük səhv burada edilir: insan instinktiv olaraq axına qarşı, yəni doğrudan sahilə tərəf üzməyə çalışır. Nəticədə gücünü tez itirir, panikaya düşür və suya təslim olur.

Panika və Səssiz Boğulma Reallığı

Filmlərdə göstərilənin əksinə olaraq, real həyatda boğulma hadisələri qışqırıq və ya əl-qol yelləməklə baş vermir. İnsan suya batarkən ağciyərlərini hava ilə doldurmağa çalışdığı üçün qışqıra bilmir və boğulma saniyələr içində səssizcə gerçekleşir.

Böhran anında ən vacib şərt panikadan qaçmaqdır:

1. Suda boğulma riski yarandıqda əlləri suyun üzərinə çıxarıb təlaşlanmaq olmaz – bu, bədənin ağırlığını artırır və batmanı sürətləndirir.

2. Əllər suyun altında saxlanılmalı, baş dik tutulmalı və təmkinlə kömək çağırılmalıdır.

3. Yırtıcı axına düşdükdə sahilə doğr yox, sahilə paralel üzərək axının dar zolağından çıxmaq lazımdır.

Sərinləmək və istirahət etmək hər bir vətəndaşın haqqıdır, lakin bu haqqı təhlükəsizlik qaydalarını tapdalayaraq təhlükəyə atmaq olmaz. Dənizdə perpendikulyar deyil, sahilə paralel üzmək, yalnız FHN-in xilasedici heyətinin nəzarət etdiyi rəsmi çimərliklərdən istifadə etmək və küləkli havalarda suya girməmək kimi basit qaydalar həyat qurtarır. “Mənə heç nə olmaz” arxayınlığını bir kənara qoymaq həm özümüzün, həm də doğmalarımızın həyatını qorumağın yeganə yoludur.